“ንልሳነ ግእዝ ነቕልበሉ!”

Apr 02, 2019

ኣብ ዕለተ ምረቃ መጽሓፍ ‘ምዕላደ ቃላት’ ብዛዕባ ፍሉይነት፡ ኣበርክቶን ጽልዋን ልሳነ ግእዝ ከምኡ’ውን ኅየሳ ኣብ መጽሓፍ ምዕላደ ቃላት ብመምህር ሳሙኤል ዓንደማርያም ካብ ዝቐረበ ጽማቕ ትኅዝቶ፦ 

ልሳነ ግእዝ፡ ኣብ ቅድስት ቤተ ክርስቲያን ካብ ነዊኅ እዋን ኣገልግሎት ከምዝጸንሖ ዝፍለጥ ኮይኑ፡ ኣብ ዕለታዊ ናብራ ሕብረተ ሰብ’ውን ኅሉፍ ኣበርከቶ ኣለዎ።

- ‘ግእዝ’፦ ናይ ገዛእ ርእሱ ፊደላትን ኣኃዛትን ዝውንን ብምዃኑ ብዘይ ኣናባቢ ዝድመጽ እዩ። እዚ ፍሉይነት እዚ ኣብ መዐየሪ ብሉጽነት ክኣቱ ኸሎ፡ ንኸተንብቦ፡ ንኸተድምፆን ንኽትዛረንቦ ዝቐለለ እዩ።

- ቋንቋ ሰናዲ ታሪኽ ብምዃኑ ግእዝ ሰኒድዎ ዘሎ ታሪኽ ጥንታውንን ብዙኅን እዩ። ብግእዝ ዝተጻሕፉ ዝተፈላለዩ ምሁራዊ ጽሑፋት ድማ ቀዳማይ ኢድ ሓበሬታ ይህቡ።

- ኣብ መዓልታዊ ዕዮ ሕብረተ ሰብ ዘገልግሉ ብልሳነ ግእዝ ዝተጻሕፉ ጽሑፋት ብዙኃት እዮም። ንምሳሌ፦ ኣብ ሕጊ ከም ፍትሐ ነገሥት፣ ኣብ ሥነ ፍጥረት ከም መጽሓፈ ኣክሲማሮስ፡ ኣብ ሥነ እንስሳ ከም ፊስኣልጎስ፡ ሥነ ቀመር ከም ባሕረ ሓሳብ፣ . . . ። ከምኡ’ውን ብመንገዲ እቶም ንሥርዓትን ክብርታትን ሕብረተ ሰብ ቅርጺ ዘትኅዙ ጽሑፋቱ ባህላዊ መንነት ክሓንፅ ዝኸኣለ ቋንቋ እዩ።

- ግእዝ፡ ብቃላት ሃብታም ብሰዋስው ድማ ሥሩዕ ስለዝኾነ ኣብዚ ጊዜ’ዚ ምስ ምምጻእ ሓድሽ ቴክኖሎጂ፡ ኣብ ባዕዳውያን ቃላት ክንዲ ምርዓም ብግእዝ ገለጽቲ ቓላት ምርካብ ዝጽግም ኣይኮነን። ንምሳሌ፦ ክንዲ ማግኔት ምባል መስሕበ ብርት፡ . . .

- ሓደ ኻብቶም ብግእዝ ዝካወኑ ጥበባት ቅኔ እዩ። ቅኔ፡ ብዘይካ እቲ ምስጋና እግዚኣብሔር ምዃኑ፡ ብዘለዎ ረቂቕ ጠባይ ንሥእለ ኣእምሮ ዘዕቢ እዩ። ምህዞ ውፅኢት ሥእለ ኣእምሮ ብምዃኑ ኣብዚ መዳይ ዝዓዘዘ ኣበርክቶ ኣለዎ።

- ግእዝ፡ ብሥነ ጽሑፍ፡ ምህዞ ቀለምን ኣሠራርሓ ብራናን ኣሣእልን ካልኦት ቅርስታትን ዝደመቐ ቛንቋ ብምዃኑ ከም መስሕብ በጻሕቲ፡ ዓቢይ ቱሪዝማዊ ረብሓ ኣለዎ።

ቋንቋ ግእዝ፡ ኣቓልቦ ኤውሮጳውያን ካብ ዝረክብ ነዊኅ ጊዜ ኮይኑ ኣሎ። ዝተፈላለያ ዩኒቨርስታት ግእዝ ኣብ ምምሃርን ንግእዝ ዝምልከቱ ምርምራት ኣብ ምግባርን ይርከባ። ብዙኃት ሰባት’ውን ኣብ ምምሃርን ምርምራት ኣብ ምግባርን ይርከቡ። 

ዲልማንን ሌስላውን ዝበሃሉ ጀርመናውያን ግእዝ ምስ ተማህሩ ሓደ መምህር ቅኔ፡ ዝገበርዎ ቅኔ ከምዚ ዝስዕብ ይብል፦
ምንተኒ ኢትፍራህ ሰብአ ኤውሮጵ ልሳነ ግእዝ ሕያው፡
አምጣነ ዲልማን ቅድሜከ ወበድኅሬከ ሌስላው።
ትርጕም፦ ሕያው ዝኾንካ ቋንቋ ግእዝ ንሰብ ኤውሮጳ ካብ ሕጂ ኣይትፍራሕ። ምኽንያቱ ብቕድሜኻ ዲልማን ብድኅሬኻ ድማ ሌስላው ኣለዉ።

ካልእ መምህርውን መጻሕፍቲ ግእዝ ብዝተፈላለየ ምኽንያት ኣብ ኤውሮጳን ኣመሪካውን ከምዘለዉ ምስ ፈለጡ ዝገበርዎ ቅኔ ከምዚ ዝስዕብ ይብል፦ ፦
እፈርህ አንሰ ወእርዕድ በደቂቀ ሀገር ግእዝ ወመጻሕፍቲሁ እንዳዒ፡
ኅቡረ አምጣነ ይቤሉ ወፃኢ ወፃኢ።
ትርጕም፦ ኣነስ በዞም ደቂ ሃገር ዝኾኑ ብግእዝን መጻሕፍቱን እንድዒ ፍጹም እፈርሕ ኣለኹ፣ ምኽንያቱ ኃቢሮም ወፃኢ ወፃኢ ይብሉ ኣለዉ።

ነዚ ኣብ ዓዱ ከሎ ዝስደድ ዘሎ ግእዝ ኣቓልቦብምሃብ እምበኣር መሪጌታ ሄኖክ ገብረሚካኤል፡ ኸም መቐጸልታ ናይቲ ኣብ ልሳነ ግእዝ ኸበርክቶ ዝጸንሐ፡ ብዙኅ ብልጫታት ዘለዋ ኣስታት 20,000 ቃላት ዝኃዘት መዝገበ ቃላት ግእዝ-ትግርኛ መጽሓፍ “ምዕላድ ቃላት” እንሆ ናብ ኣንበብቲ ኣቕሪቡ ኣሎ። ንገለ ካብ ብልጫታት እዛ መጽሓፍንምግላጽ፦

1. ገጽ 7-47 ብዛዕባ ሓፈሻዊ ኣመጻጽኣ ግእዝ፡ ዝምድናን ርክብን ግእዝ ምስ ትግርኛን ትግረን ብኣብነት ዝተሰነየ፡ ፊደላትን ኣኃዛትን ግእዝ፡ ኣርእስትን ረባሕታን ግስ፡ ኣመላትን ካልኦት ጠባያትን ግእዝ ብሕፅር ዝበለ ቐሪቡ ስለ ዘሎ፡ ነባቢ ኣቐዲሙ ምስ ቋንቋ ግእዝ ንኽላለ ባብ ዘርኁ እዩ።
2. ዝበዝኁ እቶም ብኣዳላዊ ይኹን ብኻልኦት ክዳለዉ ዝጸንሑ ናይ ግእዝ መዝገበ ቓላት ኣብ ኣሠራርዕኦም ብተራ ዝውድእሉ ፊደላት እዮም ኽዳለዉ ጸኒሖም።፡ እዚ ድማ ንተመሃሮ ቅኔ ኣድህቦ ሂቦም ንኻልኦት ግና ክግልልዎም ጸኒሖም። እዛ መጽሓፍ’ዚኣ ግና ኣብ ኣደላልዋኣ ቅድመ-ተኸተል ቃላት ብተርታ ፊደላት ዝጅምርሉ ስለ ዝኾነ፡ ተጠቀምቲ ዝደለይዎ ቓል ብቐሊሉ ኽረኽብሉ ብዘኽእል መንገዲ እያ ቐሪባ ዘላ።
3. ናይ ነፍስ ወከፍ ግስ (ርደት፡ ረባሕታ፡ ቅጽል፡ ካልኦት ካብኡ ዝርከቡ ኣስማትን) ተኸቲሎም ስዒቦም ስለ ዘለዉ ዝተማልአ ፍልጠት ዘስንቕ ኣቀራርባ እዩ።
4. ንሓደ ቃል ተዋሂቡ ዘሎ ትርጒም ኲኖ ንጽል ትርጕም፡ ብተመሳሰልቲ ቓላት ዝተሰነየ ብምዃኑ ዝሰፍሐ ርድኢት ይህብ። ብተወሳኺ’ውን ክልተ ሠለስተ ዝተፈላለየ ትርጒም ዘለዎ ብቚጽርታት ፈላልዩ ኣቕሪብዎ ይርከብ።
5. ደድኅሪ ሓደ ቓል ነቲ ቓል ዘማእክሉ ምሉኣት ሓሳባት፡ ዘይቤታት፡ ምስ ጥቕሶም ቀሪቦም ብምህላዎም ሕጊ ሰዋስው ብቐሊሉ ዘስርጹን ጠቓሚ ፍልጠት ዝህቡን እዮም።
6. ኣብ ኣናብባ ኽጠብቁ ይኹኑ ኽልሕልሑ ዝግብኦም ከም ኣናብባኦም ብርዱእን ዘየሻሙን መንገዲ ቐሪቦም ኣለዉ። ከምኡ’ውን ተመኰሳይያት ቃላት ማለት ሓደ ቓል ከሎ ዝተፈላለየ ትርጕም ዝህቡ (ገጽ 653-709) ቀሪቦም ኣለዉ።
7. “ኣበርክቶ ግእዝ ኣብ ቋንቋ ትግርኛ” ኣብ ትሕቲ ዝብል ኣርእስቲ ምስ ባዕዳውያን ልምድታትን ሓደስቲ ቃላትን ንዘጋጥም ሕፅረት ቋንቋ ትግርኛ ክሽፍኑ ዝኽእሉ ቓላት (ገጽ 710-721) ሰፊሮም ኣለዉ።

ብሓፈሻ ብዕምቈትን ብዝኅን ቃላት፡ ብዘለዋ ብቚዕ ሓበሬታ፡ መሳጢ ኣገባብ ኣቀራርባ እዛ መጽሓፍ ጽጹይ ሓበሬታ ክትህብ ትኽእል እያ ዝብል ገምጋም ኣሎ።

ወስብሐት ለእግዚአብሔር ወለወላዲቱ ድንግል ወለመስቀሉ ክቡር፡ አሜን!

ዘመነ ዮሐንስ 11 ጥር 2012 ዓ.ም.

January
Monday
20
ዝክር፦ ተጠምቀ እግዚእነ፡ ወአስተርእዮተ መላእክት፡ ወእንጠልዮስ፡ ወዮስጦስ፡ ወጕድብ፡ ወአባ ዮሐንስ፡ ወሪቅረስ። ዘቅዳሴ ምንባብ፦ ቲቶ 3፡1-7። 1ይ ዮሐ. 5፡5-12። ግብ. ሐዋ. 10፡34-38። ምስባክ፦ መዝ. 41/42 ዓዲ መዝ. 113/114 ወንጌል፦ ዮሐ. 1፡29-34። ቅዳሴ፦ ቅዳሴ ዘዲዮስቆሮስ። * * *
00:00 h
Ad Right

  

ዜና ኅትመት

እዋናዊ ጽሑፋት

“ ወያሠጥሞን ውስተ ቀላየ ባሕር ለአበሳነ /ንኣበሳና ናብ ማዕሙቝ ቀላይ…

ካብ ሠለስተ ኣካል ሓደ ኣካል፡ እግዚአብሔር ወልድ ካብ ኣዴና ቅድስት ድንግል ማርያም ካብ ሥጋኣ ሥጋ ካብ ነፍሳ ነፍስ ወሲዱ ብተዋሕዶ...

“ልሕቀ በበሕቅ / በብንእሽቶ ዓበየ”

ባዕሉ እግዚአብሔር ዝሃቦ ተስፋን፡ ነቢያት ዝተነበይዎ ትንቢትን ንምፍጻም፡ ኣካላዊ ቃል እግዚአብሔር ወልድ ኢየሱስ ክርስቶስ፡ ፍጹም ሰብ ኮይኑ ኣብ ቤተ ልሔም...

መበል 50 ዓመት ወርቃዊ ኢዮቤልዩ ምምሥራት ደብረ ብርሃን ቅድስት ሥላሴ…

7 ጥር 2012 ዓ.ም.ግ (16 ጥሪ 2020 ፈ.) ክብረ በዓል ቅድስት ሥላሴ ኣብ ኵለን ኣብያተ ክርስቲያን ክኸብር ከሎ ብፍሉይ ግን...

ሓበሬታ ብዛዕባ ንግደት ኢየሩሳሌም 2020 ዓ.ም. (2020 ፈ.)

 ቤት ጽሕፈት ነጋድያን ኢየሩሳሌም ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን ኤርትራ ብዛዕባ ንግደት ኢየሩሳሌም ኣብ በዓለ ፋሲካ 2012 ዓ.ም.ግ. (2020 ዓ.ም.) ዝምልከት...

ጋሻ ንምቕባል ንቀዳደም! - ሥላሴ ኣብ ቤት አብርሃም

ጋሻ ምቕባል፡ ብዙኅ በረኸትን ጸጋን ዘውህብ እዩ። 7 ሓምሌ ኣቦና ኣብርሃም ጋሻ ብምቕባሉ፡ ኣጋእዝተ ዓለም ቅድስት ሥላሴ ኣብ ቤቱ ዝተኣንገዱሉን፡...

ግዝረት ኣብ ክርስትና፧?!

ግዝረት፡ ማለት ሕፃን ዕልቦኡ ዝኽንሸበሉ ኵነት እዩ። ዕልቦ ፆታዊ ኽፍሊ ኣካል ናይ ሕፃን ብምቕራጽ ዝፍጸም እዩ።

ጐይታና ኢየሱስ ክርስቶስ ተገዚሩ ድዩ፧

ሓደ ካብተን ትሽዓተ ንኡሳን በዓላት ጐይታና ኢየሱስ ክርስቶስ በዓለ ግዝረት’ዩ። ሠራዔ ሕግ ጐይታና ኢየሱስ ክርስቶስ ብዘይካ በይና ኃጢኣት ፡ ሕጊ...

ክብረ በዓል ገዳም ደብረ ወርቅ ኣቡነ ሊባኖስ ብዓቢይ ኽብሪ ተባዒሉ!

“ደቂቅየ ወደቂቅክሙ ኢይትጓነዩ በበዓልየ ወበዓልክሙ/ ኣብ በዓለይን በዓልኩምን ደቀይን ደቅኹምን ኣይፈላለዩ” ጻድቅ ኣቡነ ሊባኖስ ኣብ መፋርቅ 4ይ ክፍለ ዘመን ካብ ቁስጥንጥንያ...

ኣብ ሃገረ ስብከት ደቡብ መንደፈራ ጉባኤ ተቓኒዑ!

ብዕለት 26 ታኅሣሥ 2012 ዓ.ም. (05/01/20 ፈ.) ብብፁዕ አቡነ ሉቃስ ዋና ጸሓፊ ቅዱስ ሲኖዶስ ዝተመርሐ፡ ናይቲ ሃገረ ስብከት ኃለፍቲ ክፍልታትን...

  ብጐይታ ዝተፈትወ ሓዋርያ - ቅዱስ ዮሓንስ

ቅዱስ ዮሓንስ ብዙኅ ኣስማት መጸውዒ ዘለዎ ሐዋርያ እዩ።1. ፍቁረ እግዚእ (ጐይታ ዝፈትዎ)፦ ብሕይወቱን ናብራኡን ንጐይታ ኪመስል ይጽዕር ስለዝነበረ ጐይታ ይፈትዎ ነበረ።...

አሥርቆት ዘወርኀ ጥር

በስመ አብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ አሐዱ አምላክ! ዮም ሠረቀ ለነ ወርኀ ጥር ቡሩክ ያብጽሐነ እስከ ወርኀ የካቲት በሰላመ እግዚአብሔር! ወርኀ ጥር...

ገዳም ደብረ ወርቅ አቡነ ሊባኖስ

ገዳም ደብረ ወርቅ ኣብ ዞባ ደቡብ ንኡስ ዞባ ሰንዓፈ ብሸነኽ ደቡብ ካብ ሰርሓ ብእግሪ ናይ ኣርባዕተ ሰዓትን ፈረቓን መንገዲ፡ ወይ...

  

latest articles

Mystery of Baptism

Baptism is the sacrament given to all who believe in the Mystery of the Trinity and the Mystery of Incarnation...

Mystery of Incarnation

Mystery of Incarnation means the mystery of the descending of God the Son who is one of the Trinity from...

Mystery of the Holy Trinity

The Eritrean Orthodox tewahdo Church has Five pillars of Mysteries through which it teaches and demonstrates its basic religious belief...

Welcome to the Feast of the Nativity of Our Lord…

Glory to God. When the appointed time of salvation and the foretold prophesies came to pass, God the Son come to...

In Memory of His Holiness Abune Yacob the Second Patriarch…

His Holiness Abune Yacob, the Second Patriarch was one of the reputable leaders of the EriOTC, a shining star of...

Fast of the Prophets (Advent)

15th November (geez calander), marks the first day of the Advent Fast, a period of abstinence and penance practiced by...

FASTING

Fasting is abstinence from all things that a body needs, and one has to fast from animal products and from...

The Eritrean Orthodox Tewahdo Church (EriOTC)

In the name of the Father, and of the Son, and of the Holy Spirit, One God. “We call our...

Holy of Holies Our Lady, the virgin Mary

The word holy (kidus) in Geez denotes being special, pure and esteemed. This prefix is an attribute to denote the...

HOLY SCRIPTURES (part one)

All Scriptures are written with the inspiration of the Spirit of God or the breath of God. They are also...

EXISTENCE OF GOD

The name God signifies the Divine Being, meaning He who created the world and governs it. There is one invisible...