ልሳነ ግእዝ፦ ግሥ (1ይ ክፋል)

Mar 02, 2019

ናይ ምሉእ ሓሳብ (ዓረፍተ ነገር) መእሰሪ ዐንቀጽ ግሥ ይበሃል። ብእንግሊዘኛ verb ዝበሃል እዩ።

1. ነባር ግሥ ፦ ዘይረብሕ፡ ዘይዝርዘር፡ ዘይወርድ፡ ግና ዝባዛኅ ኣሎ ዘይባዛኅ ኣሎ።

ነባር ግሥ ግና ብግእዝ፣ ካዕብ፣ ሣልስ፣ ራብዕ፣ ኃምስ፣ ሳድስን ሳብዕን ብዅሎም ብሾብዓተ ሆሄያት ይለዓልን ይትንሥእን። ከምኡ ድማ ብሾብዓቲኦም ሆሄያት ይውድእ።
ንምሳሌ፦ ከመ፣ እስመ፣ ለሊሁ፣ ቁፋሂ፣ አሓ፣ መድሔ፣ ቴቁሔ፣ ሰዳሔ፣ ለውህ፣ ተጽራሕ፣ ቱፋሕ፣ ታእኅ፣ ትክቶ፣ ቅንጽራሆ፣ ቶማስ፣ ሲሕ . . . ።

2. ሥርወ ግሥ፦ ዝራባሕ፡ ዝዝርዘር፡ ዝወርድን ዝበዝኅን እዩ። ካብ 2 ፊደል ክሳብ 7 ፊደል የጠቓልል።

ሥርወ ግሥ ብኅሉፍ ዓንቀጽ፡ ብፆታ ተባዕታይ ይግለጽ። ብኃሙሽተ ሆሄያት ማለት ብግእዝ፣ ራብዕ፣ ኃምስ፣ ሳድስን ሳብዕን ይለዓልን ይትንሥእን። በዞም ኃሙሽተ ሆሄያት እንተዘይኮይኑ፣ ብካዕብን ሣልስን ኣይትንሥእን እዩ።
መዕለቢኡ ወይ መወዳእታኡ ድማ ግእዝ ጥራይ እዩ።

• ብግእዝ ኪለዓል ከሎ፦ ሐለመ፤ ከፈለ፤ አመረ፤ ተንበለ፤ ቀተለ . . . ።

 ብራብዕ ኪለዓል ከሎ፦ ባረከ፤ ሣረረ፤ ፃዕደወ . . . ።
 ብኃምስ ኪለዓል ከሎ፦ ሤመ፤ ኄለ፤ ዔለ፡ ሴሰየ . . . ።
 ብሳድስ ኪለዓል ከሎ፦ ብህለ፣ ክህለ፣ጥሕለ . . . ።
 ብሳድስ ኪለዓል ከሎ፦ ቆመ፤ ሖረ፤ ጾመ፤ ሆከ፡ ጦመረ . . . ።

ሥርወ ግሥ፦ ብሾሞንተ ኣርእስት ይኽፈል፣ ብኃምሳ ሠራዊት ይዝርዘር፣ ብኃሙሽተ ኣዕማድ ይግለጽ፣ ብዓቢይ ዓንቀጽን ንዑስ ዓንቀጽን ብደቂቅ ዓንቀጽን . . . ተጠቕሊሉ ይርከብ።

• አርእስት

ንዅሉ ግሥ ብረባሕታኦም ኮነ ሰዋስዋዊ ኣገባቦም ዝውክሉ ‘ኣርእስት’ ይበሃሉ። ኣርእስት ዝተባህሉ ሾሞንተ እዮም። እዚኣቶም ከኣ፦

1. ላሕሊሑ ፍጹም ግእዝ ዝኾነ በዓል 3 ሆሄያት ግሥ፡ ቀተለ እዩ።
2. ማእከሉ ዝጠበቐ ፍጹም ግእዝ ዝኾነ 3ተ ሆሄያት ግሥ፡ ቀደሰ እዩ።
3. ብግእዝ ዝተላዕለ ማእከሉ ሳድስ ዝኾነ 3ተ ሆሄያት ግሥ፡ ገብረ እዩ።
4. ብግእዝ ዝተላዕለ ሳድስ ዘኸተለ በዓል 4ተ ሆሄያት ግሥ፡ አእመረ እዩ።
5. ብራብዕ ዝተላዕለ ግእዝ ዘኸተለ በዓል ሠለስተ ሆሄያት ግሥ፡ ባረከ እዩ።
6. ብኃምስ ዝተላዕለ በዓል 2ተ ሆሄያት ግሥ፡ ሤመ እዩ።
7. ብሳድስ ዝተላዕለ በዓል 3ተ ሆሄያት ግሥ ብህለ እዩ።
8. ብሳብዕ ዝተላዕለ በዓል 2ተ ሆሄያት ግሥ፡ ቆመ እዩ።

• ሠራዊት

ነዞም ሾሞንተ ኣርእስቲ ዝተባህሉ ንነፍሲ ወከፎም ካብ “ሀ” ጀሚሩ ክሳዕ “ፐ” ካብ መበገሲ ክሳዕ መዕለቢ፡ ብቅርጾም ኮነ ረባሕታኦም ንእኣቶም ዝመስሉ ‘ሠራዊት’ ይበሃሉ።

 ናይ ቀተለ ሠራዊት፦ ሐፀ፣ ሐተተ፣ መሐለ፡ ሰአለ፣ ወሀበ፡ ወዐለ፣ ነቀወ፣ ከወወ፣ ወረደ፣ ወደየ፣ ጸገየ
 ናይ ቀደሰ ሠራዊት፦ ሰብሐ፡ ጸውዐ፣ ለበወ፣ ተሠረወ፣ ተወከለ፣ ተነበየ፣ ሀለወ፣ ሐለየ፣ ተመክሐ፣ አንገለገ
 ናይ ገብረ ሠራዊት፦ ሠክረ፣ መልሐ፣ በልዐ፣ ወድቀ፣ መስወ፣ መስየ
 ናይ ተንበለ ሠራዊት፦ አድለወ፣ አጥረየ፣ አመንተወ፣ አመክነየ፣ አመድበለ፣ አንቀልቀለ፣ አንስሐስሐ፣ አቅየሐይሐ፣ ቀበያውበጠ፣ ተወሀውሀ
 ናይ ባረከ ሠራዊት፦ ሣረረ፣ ማለወ፣ ሣቀየ፣ ፃዕደወ፣ ጻሕየየ፣ ማሕረከ
 ናይ ሤመ ሠራዊት፦ ቄቅሐ፣ ዜነወ፣ ጌገየ፣ ፄወወ
 ናይ ብህለ ሠራዊት፦ ውኅዘ፣ ስሕወ፣ ጥዕየ
 ናይ ቆመ ሠራዊት፦ ኆሠሠ፣ ቶስሐ፣ ሞርቅሐ፣ ሎለወ።

*** ተፈጸመ ቀዳማይ ክፋል

ወስብሐት ለእግዚአብሔር ወለወላዲቱ ድንግል ወለመስቀሉ ክቡር!

ዘመነ ዮሐንስ 11 ጥር 2012 ዓ.ም.

January
Monday
20
ዝክር፦ ተጠምቀ እግዚእነ፡ ወአስተርእዮተ መላእክት፡ ወእንጠልዮስ፡ ወዮስጦስ፡ ወጕድብ፡ ወአባ ዮሐንስ፡ ወሪቅረስ። ዘቅዳሴ ምንባብ፦ ቲቶ 3፡1-7። 1ይ ዮሐ. 5፡5-12። ግብ. ሐዋ. 10፡34-38። ምስባክ፦ መዝ. 41/42 ዓዲ መዝ. 113/114 ወንጌል፦ ዮሐ. 1፡29-34። ቅዳሴ፦ ቅዳሴ ዘዲዮስቆሮስ። * * *
00:00 h
Ad Right

  

ዜና ኅትመት

እዋናዊ ጽሑፋት

“ ወያሠጥሞን ውስተ ቀላየ ባሕር ለአበሳነ /ንኣበሳና ናብ ማዕሙቝ ቀላይ…

ካብ ሠለስተ ኣካል ሓደ ኣካል፡ እግዚአብሔር ወልድ ካብ ኣዴና ቅድስት ድንግል ማርያም ካብ ሥጋኣ ሥጋ ካብ ነፍሳ ነፍስ ወሲዱ ብተዋሕዶ...

“ልሕቀ በበሕቅ / በብንእሽቶ ዓበየ”

ባዕሉ እግዚአብሔር ዝሃቦ ተስፋን፡ ነቢያት ዝተነበይዎ ትንቢትን ንምፍጻም፡ ኣካላዊ ቃል እግዚአብሔር ወልድ ኢየሱስ ክርስቶስ፡ ፍጹም ሰብ ኮይኑ ኣብ ቤተ ልሔም...

መበል 50 ዓመት ወርቃዊ ኢዮቤልዩ ምምሥራት ደብረ ብርሃን ቅድስት ሥላሴ…

7 ጥር 2012 ዓ.ም.ግ (16 ጥሪ 2020 ፈ.) ክብረ በዓል ቅድስት ሥላሴ ኣብ ኵለን ኣብያተ ክርስቲያን ክኸብር ከሎ ብፍሉይ ግን...

ሓበሬታ ብዛዕባ ንግደት ኢየሩሳሌም 2020 ዓ.ም. (2020 ፈ.)

 ቤት ጽሕፈት ነጋድያን ኢየሩሳሌም ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን ኤርትራ ብዛዕባ ንግደት ኢየሩሳሌም ኣብ በዓለ ፋሲካ 2012 ዓ.ም.ግ. (2020 ዓ.ም.) ዝምልከት...

ጋሻ ንምቕባል ንቀዳደም! - ሥላሴ ኣብ ቤት አብርሃም

ጋሻ ምቕባል፡ ብዙኅ በረኸትን ጸጋን ዘውህብ እዩ። 7 ሓምሌ ኣቦና ኣብርሃም ጋሻ ብምቕባሉ፡ ኣጋእዝተ ዓለም ቅድስት ሥላሴ ኣብ ቤቱ ዝተኣንገዱሉን፡...

ግዝረት ኣብ ክርስትና፧?!

ግዝረት፡ ማለት ሕፃን ዕልቦኡ ዝኽንሸበሉ ኵነት እዩ። ዕልቦ ፆታዊ ኽፍሊ ኣካል ናይ ሕፃን ብምቕራጽ ዝፍጸም እዩ።

ጐይታና ኢየሱስ ክርስቶስ ተገዚሩ ድዩ፧

ሓደ ካብተን ትሽዓተ ንኡሳን በዓላት ጐይታና ኢየሱስ ክርስቶስ በዓለ ግዝረት’ዩ። ሠራዔ ሕግ ጐይታና ኢየሱስ ክርስቶስ ብዘይካ በይና ኃጢኣት ፡ ሕጊ...

ክብረ በዓል ገዳም ደብረ ወርቅ ኣቡነ ሊባኖስ ብዓቢይ ኽብሪ ተባዒሉ!

“ደቂቅየ ወደቂቅክሙ ኢይትጓነዩ በበዓልየ ወበዓልክሙ/ ኣብ በዓለይን በዓልኩምን ደቀይን ደቅኹምን ኣይፈላለዩ” ጻድቅ ኣቡነ ሊባኖስ ኣብ መፋርቅ 4ይ ክፍለ ዘመን ካብ ቁስጥንጥንያ...

ኣብ ሃገረ ስብከት ደቡብ መንደፈራ ጉባኤ ተቓኒዑ!

ብዕለት 26 ታኅሣሥ 2012 ዓ.ም. (05/01/20 ፈ.) ብብፁዕ አቡነ ሉቃስ ዋና ጸሓፊ ቅዱስ ሲኖዶስ ዝተመርሐ፡ ናይቲ ሃገረ ስብከት ኃለፍቲ ክፍልታትን...

  ብጐይታ ዝተፈትወ ሓዋርያ - ቅዱስ ዮሓንስ

ቅዱስ ዮሓንስ ብዙኅ ኣስማት መጸውዒ ዘለዎ ሐዋርያ እዩ።1. ፍቁረ እግዚእ (ጐይታ ዝፈትዎ)፦ ብሕይወቱን ናብራኡን ንጐይታ ኪመስል ይጽዕር ስለዝነበረ ጐይታ ይፈትዎ ነበረ።...

አሥርቆት ዘወርኀ ጥር

በስመ አብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ አሐዱ አምላክ! ዮም ሠረቀ ለነ ወርኀ ጥር ቡሩክ ያብጽሐነ እስከ ወርኀ የካቲት በሰላመ እግዚአብሔር! ወርኀ ጥር...

ገዳም ደብረ ወርቅ አቡነ ሊባኖስ

ገዳም ደብረ ወርቅ ኣብ ዞባ ደቡብ ንኡስ ዞባ ሰንዓፈ ብሸነኽ ደቡብ ካብ ሰርሓ ብእግሪ ናይ ኣርባዕተ ሰዓትን ፈረቓን መንገዲ፡ ወይ...

  

latest articles

Mystery of Baptism

Baptism is the sacrament given to all who believe in the Mystery of the Trinity and the Mystery of Incarnation...

Mystery of Incarnation

Mystery of Incarnation means the mystery of the descending of God the Son who is one of the Trinity from...

Mystery of the Holy Trinity

The Eritrean Orthodox tewahdo Church has Five pillars of Mysteries through which it teaches and demonstrates its basic religious belief...

Welcome to the Feast of the Nativity of Our Lord…

Glory to God. When the appointed time of salvation and the foretold prophesies came to pass, God the Son come to...

In Memory of His Holiness Abune Yacob the Second Patriarch…

His Holiness Abune Yacob, the Second Patriarch was one of the reputable leaders of the EriOTC, a shining star of...

Fast of the Prophets (Advent)

15th November (geez calander), marks the first day of the Advent Fast, a period of abstinence and penance practiced by...

FASTING

Fasting is abstinence from all things that a body needs, and one has to fast from animal products and from...

The Eritrean Orthodox Tewahdo Church (EriOTC)

In the name of the Father, and of the Son, and of the Holy Spirit, One God. “We call our...

Holy of Holies Our Lady, the virgin Mary

The word holy (kidus) in Geez denotes being special, pure and esteemed. This prefix is an attribute to denote the...

HOLY SCRIPTURES (part one)

All Scriptures are written with the inspiration of the Spirit of God or the breath of God. They are also...

EXISTENCE OF GOD

The name God signifies the Divine Being, meaning He who created the world and governs it. There is one invisible...