አባ ሰላማ ከሣቴ ብርሃን

Sep 17, 2019

ኣባ ሰላማ ካብ ኣቦኦም ምናጦስን ኣደኦም ማርያም ሠናይትን ብ 26 ኅዳር 245 ድ.ል.ክ ተወልዱ። ኣብ ጊዜ ልደቶም ካብ ብርሃን ፀሓይ፡ ወርኅን ከዋኽብትን ዝበርህ ዕጽፊ ብርሃን ተራእየ። ነቢይ ዳዊት “ እም ኣፈ ደቂቅ ወሕፃናት አስተዳሎከ ስብሐተ/ ካብ ኣፍ ቈልዑን ሕፃናትን ምስጋና ኣዳሎኻ” (መዝ.8፡2) ከም ዝብል ድማ ሾብዓተ መዓልቲ ንፈጣሪኦም ኣመስገኑ። ጸጋ ውልድነትን ሃብተ ጥምቀትን ኪረክቡ ከለው እቶም ዘጥመቕዎም ኣባ ጢሞቴዎስ “እዚ ሕፃን’ዚ ነዞም ሰብ ኣግዓዚት ብርሃንን መድኃኒትን ክኾኖም እዩ” ኢሎም ተነብዮምሎም ነበሩ።

ጸጋ መንፈስ ቅዱስ ዝኃደሮም ሕፃን ስለዝነበሩ፡ ካብ 7ተ ዓመቶም፡ ቅዱሳት መጻሕፍትን ሥርዓት ቤተ ክርስቲያንን ተማህሩ፡ ነቲ ትምህርቲ ውን ቀልጢፎም የጽንዕዎ ነበሩ።

ብመሠረት ታሪኽ ቤተ ክርስቲያንና፡ ፍሬሚናጦስን (ኣባ ሰላማ) ምንኣሶም ኤስድዮስ (ሲድራኮስ) ምስ ሓለቓ ፈላስፋታትን ነጋዳይን ዝነበረ ሜሮባጶዮስ ዝስሙ ዘመዶም ጽርዓዊ ክርስቲያን፡ ካብ ጢሮስ ተበጊሶም ናብ ወገን ህንዲ ብጃልባ ተጐዓዙ። ናብ ገማግም ባሕሪ ኤርትራ ብምምጻእ ከኣ ኣብቲ ጊዜ እቲ ምዕብልቲ ማእከል ንግዲ ናብ ዝነበረት ወደብ ኣዱሊስ ስንቂ ንምምላእን ሃገር ንምዅላልን ተጸግዑ። ኣብኡ ኸኣ ፮ተ (6ተ) ኣዋርኅ ገበሩ። ናብ ዓዶም ኪምለሱ ምስ ነቐሉ፡ ኣብቲ ከባቢ ዝነበሩ ተጻባእቲ ኣብ ልዕሊኦም ኃደጋ ወደቕዎም እሞ ዅሎም ተቐትሉን፡ ሃብቲ ንብረቶም ተዘርፈን። እቶም ናኣሽቱ ኽልተ ቘልዑ ግና ብተኣምራት ኣምላኽ ካብቲ ኃደጋ ብሕይወት እኳ እንተደኃኑ፡ ብዘይ ዘመድን ሃብትን ግና በይኖም ተረፉ። ነበርቲ እቲ ኸባቢ ኸኣ ረኺቦም፡ ናብ እልዓሜዳ ንጉሥ ኣክሱም ከም ገጸ በረኸት ኣወፈይዎም።


እቲ  ንጉሥ ድማ እዞም ክልተ መንእሰያት ኣብ ቤተ መንግሥቲ ኽዓብዩ ፍቓዱ ኾነ። ምስ ክልተ ደቁ ኤዛናን ሳይዛናን (ደኃር ኣብርሀን ኣጽብሐን) ዝተባህሉ ኸኣ ተማሓዝዮም ንሾብዓተ ዓመት ጽቡቕ ትምህርቲ ኪረኽቡን ልሳነ ግእዝ ኪመልኩን ከኣሉ። ሽዑ ብኣእምሮ ምብሳሎምን ብጥበብ ምዕባዮምን ዘስተውዓለ ንጉሥ፡ ንኤስድዮስ ኣሰላፊ ሜስ ገበሮ፡ ጥበበኛን መስተውዓልን ዝነበሩ ፍሬሚናጦስ ከኣ ዓቃቤ ሕግን ጸሓፍን ሸሞም፡ ኣይጸንሐን ግና እቲ ንጉሥ ንኽልተ ደቁ ምስ ኣዲኦም ኃዲጉ ምስ ዓረፈ፡ እዞም መንእሰያት ናብ ሃገሮም ኪኸዱ እኳ እንተነቐሉ፡ ነቲ መንግሥትነት ዝተረከበቶ ንግሥቲ ኣኅየዋ (ሶፍያ) ደቃ ኤዛናን ሳይዛናን ዓብዮም ክሳዕ ዝርከብዋ ኣብ ምምኅዳር ኪሕግዝዋን ንደቃ ኪምህሩላን ስለዝለመነቶም ግና ጒዕዞኦም ገዲፎም ጸንሑ። እቶም ቈልዑ መንግሥትነት ክሳዕ ዝቕበሉ ኸኣ ብኣካለ መጠን ዓብዮም እምነተ ክርስትናን ኵሉ ዘድልዮምን እናመሃሩ ጸንሑ። ኣብርሀን ኣጽብሐን ንግሥነት ምስ ተረከቡ ግና ኤስድዮስ ወለዱ ንኽርኢ ናብ ጢሮስ ሃገሩ ተመልሰ። ፍሬምናጦስ ግና ብዛዕባ ኵነታት ክርስትና ምድረ ኣግዓዚት እምነት እናሃለወ ምሥጢራተ ቤተ ክርስቲያን (ጥምቀት፡ ቍርባን፡ ክህነት. . .) ብዘይምህላዉ የተሓሳስቦም ስለዝነበረ ምስ ነገሥታት ኣብርሀን ኣጽብሐን ተረዳዲኦም ናብ ግብጺ ተላኢኾም ከዱ።


ኣብ ጉባኤ ኒቅያ እምነት ኣጽኒዖም መናፍቕነት ኣርኂቆም ንዝመጽኡ ኣባ ኣትናቴዎስ ረኺቦም ብዛዕባ እምነት ምድረ ኣግዓዚ ብክርስቶስ ኣሚኖም ከምዘለዉን፡ እንተኾነ ውሉደ ክህነትን ሥርዓተ ቤተ ክርስቲያንን ማለት ጥምቀት፡ ቍርባን፡ ወዘይመስሎን ግና ከምዘይብሎም ኣስፊሖም ገለጹሉ። ቅዱስ ኣትናቴዎስ ጕዳይ ምድረ ኣግዓዚ ኣብ ቅዱስ ሲኖዶስ ኣቕሪቦም ድኅሪ ምዝታይ፡ ምሥጢራት ዚፍጽም ናብ ምድረ ኣግዓዚ ካልእ ጳጳስ ወይ ካህን ካብ ምልኣኽ እቲ ዝኃሸ ንፍሬምናጦስ ቀቢእካ ምስዳድ ከም ዚኃይሽ ወሰኑ። ፍሬምናጦስ ድማ ን፭ተ (5) ዓመት ዝኣኽል ኣብ ግብጺ ሥርዓተ ቤተ ክርስቲያን ምስ ኣጽንዑ፡ “ይደልዎ” ተባሂሎም ጵጵስና ብኣንብሮተ እድ ተሸይሞም ምስ ንዋያተ ቤተ ክርስቲያን ብዙኅ ኣልባስ፡ መሳቕል፡ ጽንሓሕ፡ ብዙኃት መጻሕፍቲ፡ ታቦት፡ ሜሮን ጽዋዓት፡ ናይ ወርቂ ኰሳኵስቲ፡ ንዋያተ ቅድሳትን ስልማት ቤተ ክርስቲያንን ኂዞም ናብ ሃገረ ኣግዓዚ ተላእኩ።


ካብ ግብጺ ጀሚሮም እናሰበኹ ብሰሜናዊ መኣዝን ኤርትራ ኣቢሎም ደብረ ሲሓት (ደብረ ሲና) ምስ ኣተው፡ ጵጵስና፡ ጥምቀት፡ ቍርባን. . . ኂዞም ብሰላም ከምዝተመልሱ ዝገልጽ መልእኽቲ ናብ ነገሥታት ኣብርሀን ኣጽብሐን ልኣኹ። ኣብዚ ቦታ ደብረ ሲና ኸኣ ካብ ነገሥታት ኣብርሀን ኣጽብሐን ጀሚሮም ሥርዓተ ጥምቀትን ቍርባንን ፈጸሙ። ምስ ብነገሥታት ኣብርሀን ኣጽብሐን ከኣ ናብ ሃገረ ኣክሱም በጽሑ። ድኅር’ዚ ዝምህሩን ዘጥምቑን ብዙኃን ካህናት፡ ዲያቆናትን ቆሞሳትን ሸይሞም ክሳብ መወዳእታ ምድረ ኣግዓዚት ልኣኹ። ኣባ ሰላማ ንምብራቕ፡ ምዕራብ፡ ሰሜንን ደቡብን እናዞሩ ብዙኃት ሕዝቢ መሃሩን ኣጥመቑን፡ ንብዙኃት ከሓድቲ ናብ እምነት መለስዎምን ብቝጽሪ ዘይግለጽ ብዙኅ ተኣምራትውን ገበሩን። ምስ ነገሥታት ኣብርሀን ኣጽብሐን ሠሚሮም ከኣ ብዙኃት ኣብያተ ክርስቲያን ኣሕነፁ። ንልሳነ ግእዝ ፊደላቱ ኣናበብቲ ወይ መድምፃን ብምግባርን ሥርዓተ ኣጸሓሕፋኡውን ካብ ጸጋም ናብ የማን ብምልዋጥን ቅዱሳት መጻሕፍቲ ካብ ልሳነ ጽርኢ ናብ ልሳነ ግእዝ ተርጐሙ። ቅዳሴ እግዚእ፡ ቅዳሴ ሓዋርያት፡ ኪዳናትን ካልኦት መጻሕፍቲ ሓዲሳትን ክጥቀሱ ይኽእሉ። ንዅሉ ቅኑዕ መንገዲ ክርስትና ዝመሃሩ፡ ናብቲ ሓቀኛ መንገዲ ብርሃን ዝመርሑን ብሰላም ዝሰበኹን ቅዱስ ኣቦ ስለዝኾኑ ድማ ኣባ ሰላማ ከሣቴ ብርሃን ዝብል ስም ተዋህቦም።


ብሓፈሻ አባ ሰላማ ከሣቴ ብርሃን፦ ንዅሉ ወንጌል ሰቢኾም፣ ሥርዓተ ቤተ ክርስቲያን ሠሪፆም፣ ቅዱሳት መጻሕፍቲ ተርጕሞም፣ ኣብያተ ክርስቲያን ሓኒፆም . . . መጓሰ ክርስቶስ ኣስፊሖምን ኣብ ታሪኽ ቤተ ክርስቲያን ዓቢይ ምዕራፍ ኣስፊሮምን እዮም። ኣብ መወዳእታ ድማ ካብ ጐይታና ኢየሱስ ክርስቶስ ቃል ኪዳን ተቐቢሎም ብ፳፮ ሓምለ ፫፻፹ ዓ.ም.(26 ሐምለ 380) ብሰላም ዓረፉ። ኣግዓዚት ቤተ ክርስቲያንና ድማ በብቦታኡን ጊዜኡን ክትዝክሮምን፡ ከተኽብሮምን ትነብር ኣላ።


አባ ሰላማ ከሣቴ ብርሃን ኣብ ሃገርና ኣብቶም ዝሓነፅዎም ኣብያተ ክርስቲያን፣ ዝሃብዎም ንዋያተ ቅድሳት፣ ዝበጽሕዎም ዓድታትን ቦታታትን ስሞምን ኣቦነቶምን ዝተመስከረ እዩ።


“ . . . ወአባ ሰላማ ሰበከ በህየ (በድባርዋ) ሃይማኖተ ክርስቲያን፡ ወአብርሀ ወአጽብሐ አኃው ፍቁራን ሐነፁ በድባርዋ ቤተ ክርስቲያን፡ ወይእቲ ቤተ ክርስቲያን ቀዳሚት ቤተ ክርስቲያን ዘተሐንፀት በምድረ ኣግዓዚ/ ኣባ ሰላማ ኣብዚ ድባርዋ እምነት ክርስትና ሰበኾ፡ ፍቁራን ኣኅዋት ኣብርሀን ኣጽብሓን ድማ ኣብ ድባርዋ ቤተ ክርስቲያን ሓነፁ፡ እዚኣ ኣብ ምድረ አግዓዚ ዝተሓንፀት ቀዳመይቲ ቤተ ክርስቲያን እያ"


ኣብ ሃገርና ኤርትራ፥ ኣብ ውሱናት ዓድታትን ውኁዳት ኣብያተ ክርስቲያንን ( ንምሳሌ፡- ዛግር ) እንተዘይኮይኑ ኣብ መብዛኅትኡ ክፋላት ሃገርና ንክብረ በዓሎም ኣተኵሮ ዝገብር፡ ስሞምን ታሪኾምን ዝፈልጥ፡ ምስ ሥእሎም ዝተላለየ. . . ዳርጋ የልቦን ክብሃል ይክኣል። እዚ ግና ብታሪኽ ዘውቅስ እዩ።


“ ወዲ ሩባ ማይ ጸሚእዎ” ከም ዝበሃል፥ ካልኦት ትካላት እምነት ከም ናይ ግሪኽ ኦርቶዶክስ ቤተ ክርስቲያን ኣብ 30 ኅዳር፣ ናይ ሮማ ካቶሊክ ቤተ ክርስቲያን ድማ ኣብ 27 ጥቅምቲ በዓሎም እናኣኽበራ፣ ዋናታቱ ንሕና ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን ሸለል ክንብሎን ባዕላ ዝሸመቶምን ዝለኣኸቶምን ኦርቶዶክስ ቤተ ክርስቲያን ግብጺ ድማ ፈጺማ ኣብ ቀኖና በዓላታ ዘይምጥቃሳን እምብዛ ዘተሓሳስብ እዩ።

ኤፍ. ጂ. ሆልዊክ ዝተባህለ ጸሓፊ ፥ “ደቂ እታ ጥንታዊት ሎዩሲያና (ሕቡራት መንግሥታት ኣሜርካ) ዝኾኑ ብ1787 ዓ.ም. በዓል ናይ ቅዱስ ፍሬሚናጦስ ብልዑል ድምቀት ከኽብሩ ከምዝተዓዘበ፥ እዞም ሰባት ድማ ካብ ኣህጉር ኣፍሪቃ ብባርነት ዝኸዱ ጸለምቲ ምዃኖም ከምዘረጋገጸ ጽሒፉ ኣሎ።”

ስለዚ ናይ ኣባ ሰላማ ከሣቴ ብርሃን ጣዕመ ገድሎም ኣብ ልሳንና፡ ፍቕሪ ሃይማኖቶም ኣብ ልብና፡ ሥእሎም ኣብ ቤትና . . . ከነኅድር፣ ከምኡ ውን ካብ ዝክረ ስሞምን ክብረ በዓሎምን ዝርከብ በረኸት ተሳተፍቲ ክንከውን እግዚአብሔር ብጸጋኡ ይደግፈና።

ጸሎትን በረኸትን ናይ ኣቦና ኣባ ሰላማ ከሣቴ ብርሃን ንዘለዓለም ምሳና ይኹን!
ስብሐት ለእግዚአብሔር!

ዘመነ ዮሐንስ 18 የካቲት 2012 ዓ.…

February
Wednesday
26
ዝክር፦ አብ ቅዱስ ተአማኒ መላልዮስ፡ ወተዝካረ ዕረፍቱ ለያዕቆብ እኁሁ ለእግዚእነ።               ዘቅዳሴምንባብ፦ ገላ. 1፡15-ፍጻሜ። ያዕ. 1፡1-12። ግብ. ሐዋ.  21፡15-20። ምስባክ፦ መዝ. 18/19 ወንጌል፦ ማቴ. 13፡51-ፍጻሜ። ቅዳሴ፦ ዘእግዚእነ።     * * *
00:00 h
Ad Right

  

ዜና ኅትመት

እዋናዊ ጽሑፋት

ክብረ በዓል ኪዳነ ምሕረት ብድሙቅ ሥርዓትን መንፈሳዊ ተመስጦን ፍቕርን ተኸቢሩ!

ዓመታዊ ክብረ በዓል ኪዳነ ምሕረት ሎሚ ዓመት ብ16 የካቲት 2020 ዓ.ም. ኣብ ኵለን ኦርቶዳክሳውያን ተዋሕዶ ኣብያተ ክርስቲያን፡ ብፍላይ ኣብ ደብረ...

ዘወረደ

ዘወረደ ወሪዱ . . . ካብ ጽርሐ ኣርያም፡ ሰማያዊ ክብሩ ወሪዱ . . . ካብ መንበረ ፀባኦት፡ ልዑል መንበሩ ወሪዱ . . ...

ኪዳነ ምሕረት

ኪዳን ፦ “ተካየደ” ካብ ዝብል ግእዛዊ ግሢ ዝወፅአ ኾይኑ፡ “ተመሓሓለ፡ ተሰማምዐ፡ ተወዓዓለ” ማለት እዩ። ኪዳን፥ ንኽልተ ሓደ ዝገብር ናይ ፍቕርን...

ቀዳማይ ሰንበት ዓቢይ ጾም፡ ዘወረደ 

ቀጥታዊ ትርጕሙ ‘ዝወረደ’ ማለት እዩ። እዚ ድማ ምእንቲ ድኅነተ ዓለም፡ ካብ ሠለስተ ኣካል ሓደ ኣካል እግዚአብሔር ወልድ ብፍሉይ ኣካሉ ካብ...

ዓቢይ ጾም

ሓደ ካብ ሾብዓተ ናይ ኣዋጅ ኣጽዋማት ዓቢይ ጾም እዩ። እዚ ጾም እዚ ፈጣሬ ሰማያትን ምድርን፡ ጐይታ ጐይቶትን ኢየሱስ ክርስቶስ ድኅሪ...

ዓቢይ ጾም፡ ካብ ሰኑይ 16 የካቲት ክጅመር እዩ!

ብኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን ሕገ ቀኖና፡ ኣብ ዓመት 7ተ ናይ ኣዋጅ ኣጽዋማት ኣለዉ። ነዞም ኣጽዋማት ኵሉ ክርስቲያን ክጾሞም ኣብ ፍትሓ...

ኪደት መንፈሳዊ ኮሌጅ ደብረ ሲና ቅድስት ሥላሴ ተገምጊሙ!

12 የካቲት 2012 ዓ.ም.ግ (20 የካቲት 2020 ዓ.ም.)፡ ኪደት መንፈሳዊ ኮሌጅ ደብረ ሲና ቅድስት ሥላሴ ዝግምግም ጉባኤ፡ ብፁዓን አቦታትን ኣባላት...

ሓዋርያ ቅዱስ ያዕቆብ ወልደ እልፍዮስ

ያዕቆብ ማለት አኀዜ ሰኰና አዕቃጺ (ሓንኳሊ) ማለት እዩ። ነገዱ ካብ ነገደ ጋድ ሃገረ ስብከቱ ኢየሩሳሌም ዕረፍቱ 10 የካቲት ቍጽሩ ካብ...

አዋጅ ምህላ ጾመ 40 ኣብ ኵለን ኣብያተ ክርስቲያናት

“ቀድሱ ጾመ ወስብኩ ምህላ/እትጾሙሉ እዋን ፍለዩ ምህላ’ውን ኣውጁ” ኢዩ. 1፡14 ብኦርቶዶክሳዊት ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን ሕገ ቀኖና ኣብ ዓመት ካብ ዘለዉ ሾብዓተ...

ሠራሕተኛታት ቤት ጽሕፈት መንበረ ፓትርያርክ ናብ ገዳም ደብረ ጥሉል አቡነ…

05 የካ 2012 ዓ.ም.ግ (13 የካ 2020 ፈ.) ሠራሕተኛታት ቤት ጽሕፈት መንበረ ፓትርያርክ ናብ ገዳም ደብረ ጥሉል አቡነ አብራንዮስ (እንዳ...

በዓለ ስምዖን ኣረጋዊ - 8 የካቲት

ጐይታናን መድኃኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ካብ ቅድስት ድንግል ማርያም ነፍስን ሥጋን ተዋሒዱ ምስ ተወልደ፡ ሕጊ መጽሓፋዊ ንምፍጻም ኣብ 40 መዓልቱ፡ መሥዋዕቲ...

ክብረ በዓል ገዳም አቡነ እንድርያስ ሰፍኣ ተኸቢሩ!

ዓመት መጸ 1 የካቲት ዝበዓል ዝክረ ዕረፍቲ ኣቡነ እንድርያስ ሎሚ ዓመት 2012 ዓ.ም. እውን ብዓቢይ መንፈሳዊ ክብሪ ተኸቢሩ! ኣብዚ ክብረ በዓል...

  

latest articles

The feast of presenting the lord Christ in the temple…

On this day we celebrate the feast of presenting the lord Christ to the temple after 40 days of his...

The Fast of Nineveh - Monday 10 – 12 February…

In Eritrean Orthodox Tewahdo Church, one of the seven fasting periods is the fast of Nineveh.

Mystery of Baptism

Baptism is the sacrament given to all who believe in the Mystery of the Trinity and the Mystery of Incarnation...

Mystery of Incarnation

Mystery of Incarnation means the mystery of the descending of God the Son who is one of the Trinity from...

Mystery of the Holy Trinity

The Eritrean Orthodox tewahdo Church has Five pillars of Mysteries through which it teaches and demonstrates its basic religious belief...

Welcome to the Feast of the Nativity of Our Lord…

Glory to God. When the appointed time of salvation and the foretold prophesies came to pass, God the Son come to...

In Memory of His Holiness Abune Yacob the Second Patriarch…

His Holiness Abune Yacob, the Second Patriarch was one of the reputable leaders of the EriOTC, a shining star of...

Fast of the Prophets (Advent)

15th November (geez calander), marks the first day of the Advent Fast, a period of abstinence and penance practiced by...

FASTING

Fasting is abstinence from all things that a body needs, and one has to fast from animal products and from...

The Eritrean Orthodox Tewahdo Church (EriOTC)

In the name of the Father, and of the Son, and of the Holy Spirit, One God. “We call our...

Holy of Holies Our Lady, the virgin Mary

The word holy (kidus) in Geez denotes being special, pure and esteemed. This prefix is an attribute to denote the...

HOLY SCRIPTURES (part one)

All Scriptures are written with the inspiration of the Spirit of God or the breath of God. They are also...