ናይ ዕለተ ረቡዕ ሥነ ፍጥረት

Dec 18, 2017

“ብመዓልቲ ክሕጐስ ፀሓይ ኣብራህካሉ፣ ጸልማት ለይቲ ንኸይደፍኖ ንወርኂ ኣብራህካሉ፣ ግብሪ ኣእዳውካ ምእንቲ ኽፈልጥ ከዋኽብቲ ኣድመቕካሉ፣ ምእንቲ ክግዘኣካ መዓልታትን ዓመታትን ዘመናትን ሃብካዮ” (ቅዳሴ አትና. ቍ. 24)

“ረቡዕ” ማለት ንፍጥረት ራብዓይ መዓልቲ ማለት’ዩ። በዚ ዕለት’ዚ ፀሓይ፡ ወርኂን ከዋኽብትን ፈጠረ። (ዘፍ. 1፡14-16) “ወገብረ እግዚአብሔር ብርሃናተ ዓበይተ ዘየዓቢ ብርሃን ከመ ይምልክ መዓልተ፣ ወዘይንእስ ብርሃን ከመ ይምልክ ሌሊተ ምስለ ከዋክብት/ እግዚአብሔር ዓበይቲ ብርሃናት ፈጠረ፡ እቲ ዓቢይ ብርሃን ብመዓልቲ፡ እቲ ንእሽቶ ድማ ምስ ከዋኽብቲ ብለይቲ ከምዘብርሁ ገበረ።” ከምዝብል ኣብዚ ዓለም ከኣ ንፀሓይ ብመዓልቲ፡ ንወርኅን ከዋኽብትን ድማ ብለይቲ ኣሠልጠነን።

(መዝ. 136፡8-9) ዕላማ መፍጠሪአን ከኣ ጸልሚትዎ ንኸብርሃሉ ወይ ክብሪ ጐዲልዎ ንኽውስኻሉ ዘይኮነስ ንደቂ ሰባት ከብርሃ ከምኡ’ውን ንለይትን መዓልትን ንምፍላይ፣  ንኣርባዕተ ኣዝማናት፣ ንሾብዓተ ዕለታት፡ ንወርኃትን ዓመታትን ንምቝጻር ተፈጥራ። (ዘፍ. 1፡14-16 ፣ ኩፋ 2፡14፡ ቅዳሴ ሠለስቱ ምእት)

እግዚአብሔር ክፈጥረን ከሎ ኣበላሊጹ ፈጠረን። ፀሓይ ካብ ወርኅን ከዋኽብትን ትበልጽ፡ ወርኂ ድማ ካብ ከዋኽብቲ ትበልጽ። እግዚአብሔር፡ ካብቲ ካብ ዘይምህላው ናብ ምህላው ዘምጽኦ ብርሃን ክንዲ ሥርናይ ትኣክል ወሲዱ ኣብ ሾብዓተ ከፈሎ። እቲ ሽዱሽተ ኢድ ንፀሓይ ቀብአ። እቲ ዝተረፈ ሓደ ኢድ ድማ ኣብ ሾብዓተ ከፈሎ እሞ እቲ ሽዱሽተ ኢድ ንወርኂ ቀብአ። እቲ ዝተረፈ ሓደ ኢድ ድማ ንኸዋኽብቲ ቀብኦም። “ ወብርሃነ ዚአሁ ለፀሐይ ምስብዒተ እደ ያበርህ እምዘወርኅ/ (ሄኖ. 21፡54)” ከምዝብል ብርሃን ፀሓይ ሾብዓተ ዕጽፊ ካብ ናይ ወርኂ የብርህ፣ ወርኂ ድማ ብከምኡ መጠን ካብ ከዋኽብቲ የብርህ። (ሄኖ. 22፡4) 

ሓዋርያ ቅዱስ ጳውሎስ’ውን “ ካልእ ክብሩ ለፀሐይ ወካልእ ክብሩ ለወርኅ ወካልእ ክብሮሙ ለከዋክብት ወኮከብ እኮከብ ይኄይስ ክብሩ/ ክብሪ ፀሐይ ንበይኑ እዩ፣ ክብሪ ወርኂ’ውን ንበይኑ እዩ፣ ክብሪ ከዋክብት’ውን ንበይኑ እዩ፡ ብኽብርስ ኮኸብ’ውን ካብ ኮኸብ ይበልጽ እዩ” ይብል። (1ይ ቆሮ. 15፡41)

 

ኣፈጣጥራ ፀሓይ ካብ እሳትን ነፋስን እዩ። ከም ክቢ ሰማይ ኮይና ኵለንትንኣ ዘብርህን ዘንድድን ሓዊ እያ። (ሄኖ. 21፡10) ፀሓይ ብምዕራብ ኣትያ፡ ብሰሜን ዘይራ፡ ብምብራቅ ትበርቕ። ብመዓልቲ ድማ ሠልጢና ትውዕል።

ኣፈጣጥራ ወርኅን ከዋኽብትን ድማ ካብ ማይን ነፋስን እዩ። ወርኂ ብምብራቕ ወፂኣ ከተብርህ ትኃድር። ከዋኽብቲ ኸኣ ሰዓብቲ ወርኂ ስለዝኾኑ ምስ ወርኂ ከብርሁ ይኃድሩ።

 “እቲ ንፀሓይ መዓልቲ ዘግዝኦ፡ ንወርኅን ከዋኽብቲን ለይቲ ዘግዝኦም” (መዝ. 136፡8-10) ከም ዝበለ ቅዱስ ዳዊት፡ እግዚአብሔር ብኣምላካዊ ጥበቡ ፀሓይ እተብርሃሉ ጊዜያትን፡ ወርኅን ከዋኽብትን ዘብርሃሉ ጊዜያትን በበይኑ ገበሮ።

ፀሓይ፥ ብመዓልትን ለይትን እንተ ተብርህ ነይራ ብሰንኪ ዋዒ (ሙቀት) ፍጡር ዘበለ ምነደደ ነይሩ፣ ወርኅን ከዋኽብትን ከኣ ብለይትን መዓልትን እንተዘብርሃ ነይረን ብሰንኪ ዛሕልን ቁርን ፍጡር ዘበለ ምበረደን ምተኾምተረን ነይሩ።

ንዅሎም ከዋኽብቲ በብወርኃቱ መገብቲ ኣሕሉቕ ገበረሎም። ካብዚኣቶም ድማ መገብተ ዕለታት ማለት ኣብ ሰሙን ዘለዉ ሾብዓተ ዕለታት ዝምግቡ ሾብዓተ ከዋኽብት ኣለዉ፣ መገብተ ኣውራኅ ማለት ኣብ ዓመት ዘለዉ ዓሰርተው ክልተ ኣዋርኅ ዝምግቡ ዓሰርተው ክልተ ከዋኽብት ኣለዉ። ከምኡ’ውን መገብተ ኣዝማን ማለት ኣብ ዓመት ዘለዉ ኣርባዕተ ወቕትታት ዝበሃሉ ክረምቲ፡ መፀው፡ ሓጋይ፡ ፀደይ ዝምግቡ ኣርባዕተ ከዋኽብቲ ኣለዉ።

 ምሳሌን ትርጕምን 

ሀ. ፀሐይ 

  • ፀሓይ ኣብ መዓልቲ ሠልጢና ንሰባት ናይ ዕለት ሥራሖም ንኽሠርሑ ከም እተብርህ፡ ከምኡ ድማ ብፀሓይ ዝተመሰለ ፀሓየ ጽድቅ (ሚል. 4፡2) ጐይታናን ኣምላኽናን መድኃኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ፡ ብዘይካኡ ኣብ ሕይወትና ካልእ ክሥልጥን ኣይግብኦን እዩ እሞ ንሱ ብርሃን ነፍስና እዩ። ንሱ ንቤተ ክርስቲያን ብርሃና እዩ። ከምቲ ወርኂ ናይ ገዛእ ርእሳ ብርሃን ስለ ዘይብላ ካብ ፀሓይ ወሲዳ እተብርህ፡ ብወርኂ እትምሰል ቤተ ክርስቲያን (ራእ. 12፡1) ድማ ካብ ብርሃና ጐይታና ኢየሱስ ክርስቶስ ብርሃን ተቐቢላ ኣብ ጸልማት ዓለም ተበርህ። ከምቲ ከዋኽብቲ ሰዓብቲ ወርኂ ዝኾኑ፡ ብከዋኽብቲ ዝምሰሉ ምእመናን(ዳን. 12፡3) ድማ ንቤተ ክርስቲያን ስዒቦም ኣብ ዓለም የብርሁ።
  • ፀሓይ ናይ ሰብ ኣብነት እያ። ፀሓይ ምብራቓ ናይ ሰብ ምውላዱ፣ ኣብ ልዕሊ ምድሪ ምብርሃ፡ ሰብ ኣብ ልዕሊ ምድሪ ምንባሩ፣ ምእታዋ ናይ ሰብ ሙማቱ፣ ተመሊሳ ምውፅኣ ድማ ናይ ሰብ ትንሣኤ ኣብነት ይኸውን።
  • ብሓደ ወገን ፀሓይ ናይ ጻድቃን ምሳሌ ኮይና ከምቲ ንሳ ብብርሃና ጸኒዓ እትነብር፡ ጻድቃን ድማ ብሃይማኖትን ሠናይ ተግባርን ጸኒዖም ይነብሩ። (ማቴ. 13፡43) ከምኡ’ውን ብኻልእ ወገን ፀሓይ ናይ ኃጥኣን ምሳሌ ኮይና ከምቲ ንሳ ብብርሃና ጸኒዓ እትነብር፡ ኃጥኣን ድማ በቲ እከይ ተግባሮም ከይተነስሑ ጸኒዖም ናይ ምንባሮም ምሳሌ እዩ። (ማቴ. 24፡48-51)
  • ፀሓይ ናይ ጻድቃን ምሳሌ ኮይና፡ መዓልቲ ድማ ናይ መንግሥተ ሰማያት ምሳሌ’ዩ። ብጊዜ መዓልቲ ምሉእ ብርሃንን ሓጐስን ከምዝርከብ፡ ጻድቃን ድማ ኣብታ ፍጹም ሓጐስ ዘለዋ መንግሥተ ሰማያት ከም ፀሓይ በሪሆም ይነብሩ። (ራእ. 21፡1)
  • . . . ወዘይመስሎ።

ለ. ወርኂ 

ወርኂ፡ ካብ ዕለት 1 ክሳብ ዕለት 15 ዘሎ ጊዜ ተብርህ እሞ ካብ ዕለት 16 ክሳዕ ዕለት 30 ዘሎ ጊዜ ድማ ብርሃና እናነከየ ይኸይድ። ክሳብ ምጥፋእ በጺሓ ፈጺማ ምስ ጠፍአት ምስ ፀሐይ ርክብ ገይራ ብርሃን ትረክብ። (ሄኖ. 26፡17-20)

በዚ መሠረት፦

* ጻድቃን ብሰንኪ ኃጢኣት እኳ ጸጋኦም ተቐንጢጡ እንተወደቑ ብንስሓ ናብ ፈጣሪኦም ይምለሱ። ተወካፌ ንስሐ እግዚአብሔር ድማ ብለውሃቱ ይቅረ ኢሉ ናብ ዝቐደመ ክብሮም ይመልሶም።

* ከምቲ ወርኂ ካብ ዕለት 16 ክሳዕ ዕለት 30 ዘሎ ጊዜ ብርሃና እናነከየ ከይዱ ፈጺማ እትጠፍእ፡ ኃጥኣን ድማ ብቅድስናን ንጽሕናን ተፈጢሮም ክንሶም ካብ ጊዜ ናብ ጊዜ ሕገ እግዚአብሔር በብሓደ እናፍረሱ ይጠፍኡ።

* ወርኂ ናይ ኃጥኣን ምሳሌ ኮይኑ ለይቲ ድማ ናይ ገሃነም ምሳሌ እዩ። ብጊዜ ለይቲ መከራ ከምዝጸንዕ፡ ኃጥኣን ድማ ኣብ ገሃነመ እሳት ድቕድቕ ጸልማት ዘይጠፍእ ሓዊ፡ ስቅያትን መከራን ይረኽቦም። (ማቴ. 25፡41)

* . . . ወዘይመስሎ።

ሐ. ከዋኽብቲ 

* ከዋኽብቲ ናይ ጻድቃን ምሳሌ ኮይኖም ኣብዚ ዓለም ብሃይማኖቶምን ምግባሮምን ትሩፋቶምን እናብርሁ ጸኒሖም፣ ኣብቲ ሰማያዊ ዓለም ድማ እናብርሁ ይነብሩ። ነዚ ኽገልጽ ከሎ ነቢይ ዳንኤል “እቶም ንብዙኃት ናብ ጽድቂ ዝምርሑ ከም ከዋኽብቲ ንዘለዓለም እናብርሁ ክነብሩ እዮም” (ዳን. 12፡3) 

* ብኽብርስ ኮኸብ ካብ ኮኸብ ከምዝበላለጹ ቅዱሳን ድማ ብኽብሪ የበላለጹ እዮም። (1ይ ቆሮ. 15፡40-41) 

* . . . ወዘይመስሎ።

ፈጣሬ ብርሃናት እግዚአብሔር ብብርሃን ትእዛዙ ተመላሊስና ናብ ፍጹም ብርሃን ዘለዋ መንግሥቱ ከእትወና ቅዱስ ፍቓዱ ይኹን። 

ወስብሐት ለእግዚአብሔር፡ ወለወላዲቱ ድንግል ወለመስቀሉ ክቡር፡ አሜን!

ዘመነ ዮሐንስ 9 የካቲት 2012 ዓ.ም…

February
Monday
17
ዝክር፦ አባ በርሱማ፡ ወጳውሎስ ሶርያዊ፡ ወዮሴፍ፡ ወጴጥሮስ ሰማዕት። ዘቅዳሴ ምንባብ፦ ኤፌ. 4፡1-6። 1ይ ዮሐ. 1፡8-ፍጻሜ። ግብ. ሐዋ. 11፡22-26። ምስባክ፦ መዝ. 111/112 ወንጌል፦ ዮሐ. 8፡51-ፍጻሜ። ቅዳሴ፦ ዘ፫፻ት ግሩም። * * *
00:00 h

  

ዜና ኅትመት

እዋናዊ ጽሑፋት

ሓዋርያ ቅዱስ ያዕቆብ ወልደ እልፍዮስ

ያዕቆብ ማለት አኀዜ ሰኰና አዕቃጺ (ሓንኳሊ) ማለት እዩ። ነገዱ ካብ ነገደ ጋድ ሃገረ ስብከቱ ኢየሩሳሌም ዕረፍቱ 10 የካቲት ቍጽሩ ካብ...

አዋጅ ምህላ ጾመ 40 ኣብ ኵለን ኣብያተ ክርስቲያናት

“ቀድሱ ጾመ ወስብኩ ምህላ/እትጾሙሉ እዋን ፍለዩ ምህላ’ውን ኣውጁ” ኢዩ. 1፡14 ብኦርቶዶክሳዊት ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን ሕገ ቀኖና ኣብ ዓመት ካብ ዘለዉ ሾብዓተ...

ሠራሕተኛታት ቤት ጽሕፈት መንበረ ፓትርያርክ ናብ ገዳም ደብረ ጥሉል አቡነ…

05 የካ 2012 ዓ.ም.ግ (13 የካ 2020 ፈ.) ሠራሕተኛታት ቤት ጽሕፈት መንበረ ፓትርያርክ ናብ ገዳም ደብረ ጥሉል አቡነ አብራንዮስ (እንዳ...

በዓለ ስምዖን ኣረጋዊ - 8 የካቲት

ጐይታናን መድኃኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ካብ ቅድስት ድንግል ማርያም ነፍስን ሥጋን ተዋሒዱ ምስ ተወልደ፡ ሕጊ መጽሓፋዊ ንምፍጻም ኣብ 40 መዓልቱ፡ መሥዋዕቲ...

ክብረ በዓል ገዳም አቡነ እንድርያስ ሰፍኣ ተኸቢሩ!

ዓመት መጸ 1 የካቲት ዝበዓል ዝክረ ዕረፍቲ ኣቡነ እንድርያስ ሎሚ ዓመት 2012 ዓ.ም. እውን ብዓቢይ መንፈሳዊ ክብሪ ተኸቢሩ! ኣብዚ ክብረ በዓል...

ዕለታት ጾመ ነነዌ

ጾመ ነነዌ ሓደ ካብቶም 7ተ ናይ ኣዋጅ ኣጽዋማት ቤተ ክርስቲያን እዩ። ጾመ ነነዌ ኵል ሳዕ ዓቢይ ጾም ቅድሚ ምእታዉ ቅድሚ...

ንዑ ደቂቅየ ወስምዑኒ . . እመሀርክሙ - ታሪክ ሰብአ ነነዌ…

እግዚአብሔር ዝፈትወኩም ሕፃናት ከመይ ኣሎኹም፧ ናብዚ ሰዓትን እዝን ዕለትን ብሰላም ዘብጸሓና እግዚአብሔር ዝኸበረን ዝተመስገነን ይኹን። ልበ ኣምላክ ኣቦና ቅዱስ ዳዊት...

እንቋዕ ናብ ጾመ ነነዌ ኣብጽሓና፦ ሰኑይ 2 የካቲት ክሳዕ ረቡዕ…

ጾመ ነነዌ ሓደ ካብቶም ሾብዓተ ናይ ኣዋጅ ኣጽዋማት እዩ። ኣብ ነነዌ ዝቕመጡ ዝነበሩ ሕዝቢ ጾይሞም ምሕረት ከምዝረኸቡ፡ ሕዝበ ክርስቲያን ድማ...

አሥርቆት ዘወርኀ የካቲት

በስመ አብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ አሐዱ አምላክ! አሥርቆት ዘወርኀ የካቲት ዮም ሠረቀ ለነ ወርኀ ቡሩክ የካቲት ያብጽሐነ እስከ ወርኀ መጋቢት በሰላመ እግዚአብሔር...

ገዳም ደብረ ጽጌ ጺዳርዋ ኣቡነ እንድርያስ (ሰፍኣ)

ገዳም ደብረ ጽጌ ጺዳርዋ፡ ኣብ ዞባ ደቡብ ከባቢ ሰፍኣ ምብራቕ ካብ ዓዲ ፈለስቲ ኣብ 1760 ሜትሮ ብራኸ ይርከብ። እዚ ገዳም’ዚ...

ገዳም ወግረ ስኂን ኣቡነ እንድርያስ (ዕፉን)

ገዳም ወግረ ስኂን ኣቡነ እንድርያስ ዕፉን ኣብ ዞባ ደቡብ ንኡስ ዞባ ዓረዛ ዝርከብ ኮይኑ፡ ካብ ዓረዛ ንሸነኽ ደቡብ 33 ኪ.ሜ...

ኣብ ቅድስት ሃገር እስራኤል ዓመታዊ በዓል ብድምቀት ተኸቢሩ!

ቀዳም 23 ጥር 2012 ዓ.ም. (01/02/2020 ዓ.ም.ፈ.) ኣብ ቅድስት ሃገር እስራኤል ዓመታዊ ክብረ በዓል ዕረፍታ ናይ ቅድስት ድንግል ማርያም ከምኡ...

  

latest articles

The feast of presenting the lord Christ in the temple…

On this day we celebrate the feast of presenting the lord Christ to the temple after 40 days of his...

The Fast of Nineveh - Monday 10 – 12 February…

In Eritrean Orthodox Tewahdo Church, one of the seven fasting periods is the fast of Nineveh.

Mystery of Baptism

Baptism is the sacrament given to all who believe in the Mystery of the Trinity and the Mystery of Incarnation...

Mystery of Incarnation

Mystery of Incarnation means the mystery of the descending of God the Son who is one of the Trinity from...

Mystery of the Holy Trinity

The Eritrean Orthodox tewahdo Church has Five pillars of Mysteries through which it teaches and demonstrates its basic religious belief...

Welcome to the Feast of the Nativity of Our Lord…

Glory to God. When the appointed time of salvation and the foretold prophesies came to pass, God the Son come to...

In Memory of His Holiness Abune Yacob the Second Patriarch…

His Holiness Abune Yacob, the Second Patriarch was one of the reputable leaders of the EriOTC, a shining star of...

Fast of the Prophets (Advent)

15th November (geez calander), marks the first day of the Advent Fast, a period of abstinence and penance practiced by...

FASTING

Fasting is abstinence from all things that a body needs, and one has to fast from animal products and from...

The Eritrean Orthodox Tewahdo Church (EriOTC)

In the name of the Father, and of the Son, and of the Holy Spirit, One God. “We call our...

Holy of Holies Our Lady, the virgin Mary

The word holy (kidus) in Geez denotes being special, pure and esteemed. This prefix is an attribute to denote the...

HOLY SCRIPTURES (part one)

All Scriptures are written with the inspiration of the Spirit of God or the breath of God. They are also...