Eritrean Orthodox Tewahdo Church
LOGOTITLE
proverb

ትምህርቲ ሃይማኖት


   ኣማላድነት

1.     ኣማላድነት ማለት እንታይ ማለት እዩ?
ኣማላዲ ማለት ብዝቐለለ መገዲ ኣታዓራቒ ክኸውን ከሎ ፣ በዚ ድማ ንምትዕራቕ ብጸሎት ምልማን ፣ በጃኻ በጃኺ ምባል የድሊ፣፣ ኣብ ሥርዓት ናይ ኣማላድነት ሠለስተ (3) ነገራት የድልዩና ፣ ዝልመነሉ ፣ ዝልምን ፣ ዝልመን ካብዚኦም ሠለስተ ሓደ እንተጎደለ ግና ናይ ኣማላድነት ሥርዓት ክፍጸም ኣይክእልን እዩ፣፣


 2.     ኣማላድነት የድሊዶ? ንመን?
ኣብ ደረጃ እምነት ብዝተፈላለዩ ተኸታተልቲ እምነታት ኣብዛ ሕቶ እዚኣ ዝተፈላለዩ መልስታት እዩ ዝወሃቦ፣፣ ሓደ ሓደ ወገናት “ ኣማላዲና ክርስቶስ ጥራይዩ፣ ካልእ ኣማላዲ የብልናን “ ዝብል ቅዋም ኣለዎም ፣ እንተኾነ ግና ዝበዝኅ ጊዜ ኣብ ሕቶ ኣማላድነት ሓደ ፍሉጥ መገዲ የብሎምን ፣፣ ኣማላዲና ክርስቶስ ጥራይ ክብሉ ጸኒሖም ጥውይ ኢሎም ከኣ ቅዱሳነ እግዚኣብሔር’ውን ብሕይወት ክሳብ ዘለዉ የማልዱ እዮም ይብሉ ፣፣ ብዝኾነ ግና እዘን ክልተ ምሉእ ሓሳባት ዝጋጨዋ ዘረባ እየን፣፣
      ንሕና ድማ ክርስቶስ ተማላዲ እምበር ኣማላዲ ኣይኮነን ዘማልዱና እቶም ብሥጋዊ ሕይወት ዘለውን ዘየለውን ቅዱሳን እዮም ኢና ንብል፣፣


  3. መጽሓፍ ቅዱስከ እንታይ ይብል?   
 ብሉይ ኪዳን፦ ኣብ ብሉይ ኪዳን ብዙኅ ናይ ኣማላድነት ሥራሕ ከም እተፈጸሙ መጽሓፍ ቅዱስ የረጋግጸልና እዩ፣፣ ንኣብነት ኣብ ዘፍ 20፦1-7 እንተንበብና ኣቤሜሌክ ፣ ሣራ ሓብቲ ኣብርሃም ስለ ዝመሰለቶ ኃጢኣት ክሰርሕ ሓሲቡ ከም ዝነበረ እግዚኣብሔር ግና ብመንፈስ ከም ዝኸልከሎ ተጻሒፉ ይርከብ ፣፣

ኣብ ቁጽሪ 7 ድማ እግዚኣብሔር ንኣቤሜሌክ ክግሥጾ ከሎ ከምዚ ኢልዎ ነበረ “ ሕጂ ከኣ ነታ ሰበይቲ ናብ ሰብኣያ ምለሳ ንሱ ነቢይ እዩ እሞ ምእንቲ ክትድኅን ክጽልየልካ እዩ ፣ እንተዘይመለስካያ ግና ንስኻን ናትካ ዘበለ ኩሉን ብርግጽ ከም እትሞቱ ፍለጥ በሎ” ፣፣ ጌጋ ዝገበረ ኣቤሜሌክ ኮይኑ ከሎ ናባይ ጸሊ ከድኅነካ እየ’ውን ኣይበሎን ፣ ብዝበልጸ ነቢይ ዝኾነ ኣብረሃም ምእንታኻ ክልምነኒ እዩ እሞ ኣነ’ውን ክምሕረካ እየ በሎ ፣፣ ኣብ ቁጽሪ 17 ድማ ኣብረሃም ናብ እግዚኣብሔር ጸለየ ፣፣

‘’ ንኣቤሜሌክን ሰበይቱን ባሮቱን ኣድኅነ ‘’ ክብል ከሎ ብናይ ኣብረሃም ኣማላድነት በዓል ኣቤሜሌክ ካብ ኃጢኣቶም ከም ዝድኅኑ የረጋግጸልና ፣፣
      ኣብ ዘፀ 32፦33 እስራኤል ብዝገበርዎ ኃጢኣት እግዚኣብሔር ብቁጥዓ ከጥፍኦም እየ ድኅሪ ምባሉ ሙሴ ‘’ንዝሠርሕዎ ኃጢኣት ይቕረ በለሎም እንተዘይኮይኑ ግና ንዓይ ካብ መጽሓፍ ሕይወት ደምሰሰኒ (ሕኸኸኒ) ‘’ እናበለ ከም ዝለመነ እግዚኣብሔር ድማ ምሕረት ከም ዘውረደ ተጻሒፉ ይርከብ ፣፣


      ኣብ ዘኍ 11፦2 ‘’ እግዚኣብሔር ተቖጥዐ ሓዊ ውን ኣብ ማእከሎም ነደደ እቶም ሕዝቢ ውን ናብ ሙሴ ኣእወዩ ሙሴ ድማ ናብ እግዚኣብሔር ጸለየ እቲ እሳት ውን ጠፍአ ‘’ ዝብል ቃል ንረክብ ፣፣ ብናይ ሙሴ ኣማላድነት እስራኤል ካብ ብዙሕ ትፍኣት ከም ዝደሓኑ ኣብ ብዙሕ ቦታ ተጻሒፉ ኣሎ (ተወሳኺ ዘኍ 14፦ 19-20) ፣፣
      ካብ ብሉይ ኪዳን ብዝበለጸን ዝሓሸን መገዲ ኣብ ሓዲሽ ኪዳን ውን ብዙሕ ናይ ኣማላድነት ሥራሕ ከም ዝተፈጸመ ኣማላድነት ኣድላይ ከም ዝኾነን ድማ መጽሓፍ ቅዱስ ብግልጺ ይምስክር ፣

4. ነዞም ዝስዕቡ ጥቕስታት ንመልከት፦
1ይቆሮ 4፦13, 2ይቆሮ 9፦13-14, 1ይቆሮ 5፦18-21፣, ፊሊ 4፦5, 1ይጢሞ 2፦1-3፣ ብተወሳኺውን ማቴ 8 ብምልኡ ፣ ማቴ 15፦23-28 ፣ ማቴ 10፦41-42 እንተንበብናዮውን ይጠቅመና እዩ፣፣
ነዚ ኩሉ ቃል መጽሓፍ ቅዱስ እንዳመስከረ ከሎ ሓደ ሓደ ሰባት ግና “ ቅዱሳን ኣየማልዱን እዮም “ ንዝብል ሓሳቦም ብምቕያር “ እዚ እሞ ብሕይወት ከለዉ እዩ ድሕሪ ሞቶም ግን ኣየማልዱን እዮም ንምምላድ ዕድል’ውን የብሎምን “ ይብሉ ፣፣

እንታይ መረዳእታ ኣለኩም እንተበልካዮም ግና ኣብ መክብብ 9፦4 ንዘሎ ቃል ይጠቕሱ እቲ ቃል “ ዘይሞተ ከልቢ ካብ ዝሞተ ኣንበሳ ይሓይሽ ሙታን ግና ሓንቲኳ ኣይፈልጡን ዝኽሮም ንዘለዓለም ተረሲዑ እዩ’’ ይብል፣፣

ነገር ግን እዚ ጥቕሲ ኣብ ውሽጢ ኃጢኣት ኮይኖም ካብ ዝሞቱ ኃጢኣተኛታት ኮይኖም ብሕይወት ዝጸንሑ ይበልጹ ምኽንያቱ ንምንሳሕ ዝሓሸ ዕድል ስለዘለዎም ንምባል እምበር ዝኽሪ ቅዱሳን ንምጥፋእ ኣይኮነን ፣ ቅዱሳን ካብዛ ዓለም ድሕሪ ምስንባቶም ዝኽሮም ከም ዘይጠፍእ ዳዊት ኣብ መዝሙሩ “ መዘከርታ ጻድቕ ንዘለዓለም ይነብር እዩ’’ ኢሉ እዩ( መዝ 112፦6) ቅዱሳን ኣብ ምምላድ ቃል-ኪዳን ተዋሂብዎም እዩ፤ ( ማቴ 19፦28,1ቆሮ6፦1) ፣፣


   5. ኣማላድነት ድኅሪ ሞት፣፣
      ቅዱሳን ብሥጋ ድኅሪ ሙማቶም ከም ዘማልዱ መጽሓፍ ቅዱስ ይምስክር ፣፣ ንኣብነት ኣብ  ዘፀ 32፦13 ሙሴ “ ዘርእኩም ንዘለዓለም ክወርስዋ እዮም ኢልካ ብርእስኻ ዝመሓልካሎም ባሮትካ ኣብረሃም’ ይስሓቅ ፣ ያዕቆብ ዘክር “ እናበለ ስጋዊ ናብራ ኣሕሊፎም ብዝተፈልዩ ወይ ከኣ ዝሞቱ ቅዱሳን ስሞም እናጸውዐ ከምዚ ሎሚ ንሕና እንገብሮ ንእግዚኣብሔር ይልምን ነበረ ፣ እግዚኣብሔር ድማ ልማኖኡ ሰምዖ ነበረ፣ (ተወሳኪ ዘፀ 32፦2-15 )
      ኣብ 2ይ  ነገ 19፦ 34 ፦ “ ምእንቲ ባርያይ ዳዊት ነዛ ከተማ መታን ከድኅና ክኽልላ እየ’’ ክብል እግዚኣብሔር ተዛሪቡ እዩ በቲ ጊዜ እቲ ግና ዳዊት ካብ ዝመውት 100 ዓመት ሓሊፍዎ ነበረ፣፣ ኣብ 1ይ ነገ 11፦12 እውን ተመሳሳሊ ሓሳብ ዘለዎ ቃል ንረክብ፣፣ ቅዱሳን ካብዛ ዓለም እንተተፈልዩ እኳ ብመንፈስ ሕያዋን ምዃኖም እግዚኣብሔር ባዕሉ ከምዚ ኢሉ ገሊጽልና እዩ፣ ‘’ ኣነ ኣምላኽ ኣብረሃም ፣ ይስሓቅ፣ ያዕቆብ ፣ እየ ናይ ሕያዋን እምበር ናይ ምውታን ኣምላኽ ኣይኮንኩን” ማር 12፦26 ፣፣ ስለዚ ቅዱሳን ካብዛ ዓለም ብሥጋ እንተተፈልዩ እኳ ሙታን ኣይበሃሉን እዮም ብእግዚኣብሔር ሕያዋን ስለ ዝኾኑ ፣ ብተወሳኺ 1ይቆሮ 13፦12,ሉቃ 20፦37-40 ንወከስ ፣፣ ቅዱሳን ካብዛ ዓለም ብሞት ምስ ተፈልዩ ኣብ ምድሪ ንዝግበር ነገር ሓንቲኳ ኣይፈልጡን እዮም ንዝብሉ ወገናት ዮሓንስ ብራእይ ዝረኣዮ ኣጸቢቑ መሊስዎ እዩ፣፣
(ራእ 6፦10) እናበሉ ንእግዚኣብሔር ይልምኑ ነበሩ ፣፣ እዚ ዘርእየና ከኣ ኣብ ምድሪ ንዝግበር ነገር ከም ዝፈልጥዎ እዩ፣፣ እምበኣር ኣብ ምድሪ ኣብ ልዕሊ ኃጥኣን ጾምና ተቐበል እናበሉ ካብ ለመኑ ንካልኦት ድማ ምሕረት ሃብ እናበሉ ምልማን ኣይሰኣኖምን እዩ፣፣ ብሕይወት ንዘየለዉ ቅዱሳን ካባና ስለ ዝረሓቁ ንእንልምኖ ኣይሰምዑን እዮም ዝብሉ ወገናት ናይ ምስማዕ ኮነ ናይ ምርኣይ ጸጋ ብኢድ እግዚኣብሔር ምዃኑ እናገለጽና ፍጹም ብሥጋዊ ዓይንን እዝንን ብዘይኮነ ብመንፈሳዊ ዓይንን እዝንን ምሳና ምዃኖም ንምግላጽ ናይ ቅዱስ ጳውሎስ ምስክርነት ነቕርብ  (ቆላ 2፦5) ጳውሎስ ብሥጋ ምስኦም እኳ እንተዘይነበረ ንዝገብርዎ ኩሉ ነገር ግን ይርኢ ይፈልጥውን ነበረ ፣፣ ብተወሳኺ ( 2ይ ዜና 21፦ 8-20 ) ፣ 2ይ ዜና 2፦11 ፣ ማቴ 17፦3)

          6. መላእኽትን ኣማላድነትን
እወ ቅድሚዚ ክምለስ ዘለዎ ሕቶ ጎይታና ኢየሱስ ክርስቶስ ኣማላዲዶ ተማላዲ ዝብል ኮይኑ ብዛዕባዚ ግና ኣብታ ናይ ሣልሳይ ዓመት መጽሔትና መሊስናዮ ስለ ዝኾንና ናብ ናይ ቅዱሳን ኣማላድነት ክንሰግር እሞ ብመላእኽቲ ክንጅምር ፣ናይ መላእኽቲ ስራሕ ካብ እግዚኣብሔር መልእኽቲ ተቐቢልካ ናብ ሰባት ምብጻሕ ጥራይ እዩ እምበር ኣየማልዱን እዮም ዝብሉ ተቓወምቲ ወገናት ኣለዉ ፣፣ ንመጽሓፍ ቅዱስ ለላዕላዩ እምንበር ብዕምቆት ተረዲእካ ዘይምፍላጥ ንዓቢይ ጌጋ ከም ዘቃልዕ ክንርዳእ ኣልና፣፣ ብዛዕባዚ ቅዱስ ጳውሎስ ከረጋግጸልና ከሎ “ ኦ ጢሞቴዎስ ! ነቲ ብኅድሪ ዝተዋህበካ ሓልዎ፣፣ ካብቲ ብሓሶት “ፍልጠት “ ተባሂሉ ዚጽዋዕ ዓለማዊ ከንቱ ክትዕን ዚጋጮ ሓሳባትን ረሓቕ” 1ጢሞ 6፣20 ኢሉ ኣሎ፣፣
ቅዱሳን ከም ዘማልዱ ኣብ ላዕሊ ርኢና ኢና ፣ ቅዱሳን ክንብል ከሎና ድማ ፣ ጻድቃን ፣ ሰማዕታት ፣ መላእኽቲ ከምኡ ውን እቶም ብእግዚኣብሔር ዝተኅርዩ ኩሎም ማለትዩ፣፣ እግዚኣብሔር ዝቀደሶ ማንም ከርክሶ ኣይክእልን እዩ መጽሓፍ ቅዱስ እምበኣር መላእኽቲ ከማልዱ ዝኽእሉ ምኻኖም ብግልጺ መስኪሩልና እዩ፣፣ ንኣብነትኣብ ብሉይ ኪዳን ኣብ ትንቢት ዘካርያስ ከም ዘሎ ብናይቲ መልኣኽ ኣማላድነት እግዚኣብሔር ንብዙኅ ዓመታት ዝተቖጦዖም ሕዝብታት ብምሕረት ገጹ ከምዝመለሰሎም ንርዳእ ፣፣ ዘካ 1፦ 12-16 ‘’ ተወሳኺ ዘፀ 23፦ 20-23,መዝ 33፦7 ‘’፣፣
ናብ ሓዲሽ ኪዳን ምስ እንምለስ ቅዱስ ገብርኤል መልኣኽ ኣብ ወንጌል ሉቃስ 1፦17 “ ኣነ ኣብ ቅድሚ እግዚኣብሔር ዝቐውም ገብርኤል መልኣኽ እየ ‘’ ብምባል በዓል ሥልጣን ( ኣማላዲ ) ኣማላዲ ምኻኑ ገሊጹ ይርከብ ፣፣ ሓደ ሓደ ወገናት ነዚ ከም ዝደለይዎ ገይሮም ክትርጉምዎ እንተመረጹ እኳ ኣብ ቅድሚ እግዚኣብሔር ምቛም ማለት ምምላድ ማለት ከም ዝኾነ መጽሓፍ ቅዱስ ይምህረና ፣፣ ነዚ መረዳእታ ዝኾነና’ውን ዘፀ 32፦32 ሙሴ ኣብ ቅድሚ እግዚኣብሔር ምሕረት ከም ዘውረደ የረድኣና ፣፣ ስለዚ ቅዱስ ገብርኤል ኮነ ካልኦት መላእኽቲ የማልዱና እዮም ማለት’ዩ ፣፣ ክብርን ምስጋናን ንዕኡ ይኹኖ ፣ እምበር ነዚ ዝቃወሙ ወገናት፣ ቅዱሳን ድሕሪ ሞቶም ኣየማልዱን እዮም ክብሉ ከለዉ ንመላእኽቲ እንታይ ክብልዎም እዮም ! ምኽንያቱ መላእክቲ ኣይሞቱን እዮም፣፣

ብተወሳኺ’ውን መላእኽቲ

  • ናይ ሰባት ጸሎት ፣ ምጽዋትን መሥዋዕትን ናብ እግዚኣብሔር የቅርቡ ፣ ናይ እግዚኣብሔር ምሕረትን ለውሃትን ናብ ሰባት የብጽሑ ( ዳን 9፣20-22 ሉቃ 1፦13 , ግ.ሓ.10፦3-5 )፣፣
  • ንነፍሲ ወከፍ ፍጥረት ወትሩ ይሕልውዎም ( ማቴ 18፦10 ,ዳን 4፦13)
  • ብሥራት ምንጋር ፣ ምጽንናዕ ፣ ካብ እግዚኣብሔር ዝተዋህቦም ስራሕ እዩ፣፣ ( ዘፍ 48፦16,ዳን 10፣10-12 ,ሉቃ 1፦13 .ሉቃ 1፦28,ይሁዳ 1፦9)፣፣
  • ንስሓ ንዝኣትዉ ሰባት ክዕዘቡ ከለዉ ይሕጎሱ ( ሉቃ 15፦10)

እስከ ነዞም ዝስዕቡ ጥቕስታት ብልቢ ንመልከቶም “ ዘፍ 48፦16 “ , “ መዝ 33፦7” , “ዳን 12፦1 “ እምበኣር ቅዱሳን ኣብ ብሉይ ኪዳን ኮነ ኣብ ሓዲሽ ኪዳን ብሥጋ ድሕሪ ምማቶም ከም ዘማልዱ ፦ ቅዱሳን ዋላኳ ብሥጋ እንተሞቱ ፍጹም ኣብ ቅድሚ እግዚኣብሔር ሕያዋን ከም ዝኾኑን ኣማላድነቶም ውን ዝበለጸ ከም ዝኾነ ጎይታና ምሂሩና እዩ ( ማር 12፦16፣ ሉቃ 20፣37- 40)
ጎይታናን መድኅኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ኣብ ሥጋዊ ዘመኑ ኣብ ልዕሊ መስቀል ብዝፈሰሰ ደሙ ንዓና እግዚኣብሔር ከምዘተዓረቐና እቲ ሓደ ጊዜ ዝተፈጸመ ናይ ምትዕራቕ ( ምምላድ ) ተግባር ውን ንዘለዓለም ከም ዝጥቕመናን እምበር ሕጂ ውን ክርስቶስ ብባህሪኡ ኣማላዲ ከምዘይኮነ መጽሓፍ ቅዱስ ይምህረና፣፣

          7. መደምደምታ
      ኩሉ ጊዜ ንኽርክር ኢሎም ዝመሰሎም ጥቕሲ እናምጽኡ ብኃይሊ ተቐበሉና ዝብሉ ሰባት ኣይተሳእኑን ፣፣ ጥበቦም እውን ኩሉ ጊዜ ይለዋወጦም ፣፣ ብዛዕባ ኣማልድነት ክለዓል ከሎ ፣ መጀመርታ ኣማላዲና ክርስቶስ እዩ ይብሉ ፣ ክርስቶስ ኣማላዲ ከምዘይኮነ ቅዱሳን ከኣ ከም ዘማልዱና ካብ ብሉይ ኪዳን ብጥቕሲ ክቐርበሎም ከሎ ሓሳቦም ብምቕያር “እዚ ደኣ ብሉይ ኪዳን እንድዩ “ ኣብ ሓዲሽ ኪዳን ዘማልደና ግን ክርስቶስ እዩ ይብሉ ፣፣ ከም ብሓድሽ ውን ካብ ሓዲሽ ኪዳን ምስክር ክቐርበሎም ከሎ ብጥበብ ሓሳቦም ብምቕያር፣ ቅዱሳን እሞ ብሕይወቶም ከለዉ ከማልዱ ይኽእሉ እዮም ንሕና ውን እኮ ከነማልድ ንኽእል ኢና ፣ ድሕሪ ምማቶም ግን ኣየማልዱን እዮም ብምባል ይዛረቡ ፣፣ ንዕኦም  ግን፣ ቅዱሳን ዝሞቱ እንተመሲሎም እኳ ንእግዚኣብሔር ሕያዋን እዮም ፣፣ ስለዚ እቲ ኣብ መጀመርታ ዝተዛረብዎን፣ እቲ ዳሕራይ ዝብልዎን ሓሳባት ብፍጹም ኣይራኸብን እዩ ፣፣ ኩሉ ጊዜ ግና ንክርስትያን ንምግጋይ ይጽዕሩ ፣፣ እወ ንምድንጋር ገለ ገለ ሕቶታት ያኢ ረኺብና ኢሎም ዝሓትዎ ንኣብነት ዝኣክል “ ሕራይ እስከ ድንግል ማርያም ተማልድ እያ ዝብል ቃል ካብ መጽሓፍ ቅዱስ ኣርእየና ኣበይ ኣሎ “ ኢሎም ይሓቱ ፣ እንተኾነ ግን ከምዚ ዓይነት ሕቶ ክቐርቡልና ከለዉ ንሕናውን “ ኣይተማልድን እያ ዝብልከ ኣበይ ኣሎ ‘’ ምባል ንኽእል ኢና ፣፣ ነገር ግን ኣዴና ቅድስት ድንግል ማርያም ኮነት መላእኽቲ ፣ ጻድቃን ኮኑ ሰማዕታት ኩሎም ቅዱሳን እዮም ፣፣ ካብዚ ዝተበገሰ ድማ ንዓና ኢሎም ከማልዱ ከለዉ ካብ ጸጋ እግዚኣብሔር ዝተበገሰ ንናፍቖም (2ይ ቆሮ 9፦13-14 ) ፣፣ ዝመሃረናን ዝገሰፀናን ጐይታ ይኽበር ይመስገን፣፣

 
ናይ እግዚኣብሔር ረድኤት ናይ ቅዱሳን ኣማልድነት ኣይፈለየና ኣሜን፣፣    

 

 

 

 

Copyright© 2013 Eritrea Orthodox Tewahado Designer & Developer: D.Bereket Abaraham

 Navigator Page
ENGLISH
leftintro
church
tmertyhaymanot
sebketawendgiel
emnat srateamlko
sundayschool
aemademstir
church
holybook
holybook
holybook
sebket
audio
mezmur
mezmur
video
mezmur
melektynoticeboard